Cobra

Karel Appel, Vrijheidsschreeuw, 1948

Cobra is de meest bekende stroming in de moderne kunst van Nederland. De groep ontstond op 8 november 1948. De kunstenaars zochten elkaar op in Café Notre Dame in Parijs Ze kwamen uit drie landen: Denemarken, België en Nederland. Door de beginletters van de drie hoofdsteden samen te voegen ontstond de naam Cobra: Copenhagen, Brussel en Amsterdam.

De groep bestond uit schilders, beeldhouwers, architecten, schrijvers en dichters. De opsomming volgt hieronder. Er zijn kunsthistorisch heel wat boeken over vol geschreven. Deze studie belicht de groep vanuit een astrologische blikveld.

De meeste Cobra kunstenaars zijn geboren in de jaren tussen 1920 en 1925. Ze hebben allemaal Pluto in Kreeft. Pluto lijkt de gemeenschappelijke drijfveer te zijn geweest. Pluto komt voor als geboortestand in samenstand met de Zon of met Mars. Pluto komt ook voor in de secundaire progressies en in de prenatale ontwikkeling van deze kunstenaars.

Transit Uranus over Pluto

In de jaren 1948 tot 1952 kwam de planeet Uranus als transit over de Pluto van deze kunstenaars. Dat maakte deze kunstenaars expressief, onafhankelijk, en vrij van welke stijl dan ook.

Transit Pluto over Neptunus

Er was nog een tweede element dat een grote rol speelde in het optreden van de Cobra beweging. De transit Pluto kwam in de jaren tussen 1948 en 1952 over de Neptunus van deze kunstenaars. De “verbeelding” (Neptunus) kwam aan de “macht” (Pluto).

Beeldtaal

Het werk van de Cobra kunstenaars had vele kenmerken. Een daarvan was wel de spontaniteit van het scheppen, wel eens vergeleken met de fantasie van een kindertekening.

Samenwerking

Een ander kenmerk was de onderlinge samenwerking. Het ging daarbij om discussies, publicaties en de samenwerking in het tot stand brengen van kunstwerken, vanuit verschillende disciplines, zoals de “peinture-mots” (woordschilderijen).

Kunstenaars

Van de onderstaande COBRA kunstenaars zal ik er enkele verder bespreken.

Antoon Rooskens, Henry Heerup, Egill Jacobsen, Eugène Brands, Carl-Henning Pedersen, Asger Jorn, Bert Schierbeek, Jan Elburg, Constant Nieuwenhuijs, Karel Appel, Pol Bury, Corneille, Christian Dotremont, Gerrit Kouwenaar, Shinkichi Tajiri, Lotti van der Gaag, Lucebert, Theo Wolvencamp, Joseph Noiret, Pierre Alechinsky, Hugo Claus.